Filozofia nowego systemu oparta jest na 3 założeniach:
1. Utrzymanie systemu ochrony zdrowia nie może być spychane na barki osób o niskich i średnich dochodach.
2. Truciciel płaci: przeznaczanie opłat od alkoholu i niezdrowej żywności na NFZ.
3. Przenosimy ciężar finansowania z pracy na kapitał, z ludzi na korporacje. System koncentruje się na trzech filarach: podatku zdrowotnym zastępującym obecną składkę, podatku tłuszczowym (HPF) motywującym do zdrowszych wyborów oraz jednolitej akcyzie upraszczającej obecny chaos regulacyjny. Wszystkie komponenty służą jednemu celowi - stworzeniu stabilnego, sprawiedliwego i efektywnego finansowania ochrony zdrowia.
Filar I - podatek zdrowotny
1. Stawka: 12% od podstawy opodatkowania PIT/CIT, co przy kwocie wolnej 30 000 zł rocznie dla wszystkich podatników (w tym przedsiębiorców) daje dla 90% obywateli największą obniżkę obciążeń zdrowotnych od lat.
2. Dla osób prawnych (między innymi korporacji), które do tej pory nie płaciły składki zdrowotnej to również 12%, ale przewidziana jest Tarcza Podatkowa, czyli odliczenie 7% dla tych firm, które uczciwie odprowadzają wszystkie podatki w Polsce (to oznacza, że efektywnie zapłacą 5% więcej podatku CIT) 3. Pełna synchronizacja z systemem zwolnień i odliczeń podatkowych PIT.
Filar II - podatek tłuszczowy (HPF – opłata od żywności wysokopalatalnej), z którego 100% wpływów będzie kierowane do NFZ. To opłata tworzona w kontrze do coraz większych problemów zdrowotnych Polek i Polaków, w szczególności młodych. Od produktów takich jak słone przekąski, gotowa żywność (np. mrożone pizze) czy czekolady i ciastka
1. To mechanizm wspierający prozdrowotne wybory konsumenckie z natychmiastowym efektem reformulacji przemysłu spożywczego na bardziej zdrowy.
2. Polski rynek uzależniających przekąsek charakteryzuje się dominacją międzynarodowych koncernów – to one zapłacą podatek.
Filar III - jednolita akcyza alkoholowa
1. Nowy podział wpływów ukierunkowany na zdrowie: 80% NFZ, 20% budżet państwa, czyli koniec ze „znikaniem” akcyzy w budżecie - akcyza musi trafiać na cele zdrowotne
2. Największe koszty zdrowotne alkoholu to choroby wątroby, uzależnienia wymagające terapii oraz urazy będące skutkiem przemocy pod wpływem alkoholu - ponoszone przez NFZ.
Skutki reformy
1. 2 biliony zł więcej w kasie NFZ na leczenie Polaków w ciągu 10 lat.
2. 9% PKB na zdrowie do 2030 roku - standard krajów rozwiniętych.
3. Realny wzrost dochodów - więcej pieniędzy w kieszeni 90% Polaków - pracowników i przedsiębiorców – dzięki kwocie wolnej.
4. Prawie żaden emeryt przy uwzględnieniu kwoty wolnej nie zapłaci składki zdrowotnej – to oznacza wzrost emerytury/renty o 9% bez żadnych warunków.
5. Dramatyczne uproszczenie administracyjne - jeden podatek o jasnych zasadach zamiast chaosu składki zdrowotnej.
6. Stabilność długoterminowa - koniec z corocznym "łataniem dziur" w NFZ z naszych podatków.
7. Drastyczna poprawa dostępu do specjalistów – razem z finansowaniem reforma leczenia.
9 procent PKB na ochronę zdrowia
System ochrony zdrowia nie może działać niedofinansowany, a tak się dzieje teraz, i tak się działo przez ostatnie 30 lat. Doszliśmy do wydatków na poziomie 6 procent PKB na zdrowie i pewnie 25 lat temu bylibyśmy z tego zadowoleni. Medycyny poszła do przodu, a koszty leczenie zwiększyły się, a Polki i Polacy oczekują opieki na poziomie zachodnim.
Nasze 6 procent PKB w zderzeniu z 12 procentami w Niemczech to jest przepaść. Nasz projekt zakłada, iż dojdziemy do 9 procent PKN na ochronę zdrowia, to jest średnia w krajach OCED. Jak to osiągnąć?
Wojciech Konieczny, senator
Likwidacja składki zdrowotnej
Zamiast składki zdrowotnej Lewica proponuje podatek zdrowotny. Podatek, który będzie prostym, ale i sprawiedliwym narzędziem, które przysłuży się ochronie zdrowia. Sprawiedliwy szczególnie dla osób, które dzisiaj dokładają się do budżetu najwięcej - dla pracowników i mikro-przedsiębiorców. Nie może być tak, że na barkach osób, które w naszym kraju zarabiają najmniej, stoi ochrona zdrowia.
Joanna Wicha, posłanka
Zmniejszyć koszty pracy
Jako ekonomiści od dawna widzimy potrzebę zmian w systemie podatkowo-składkowym. Wraz z upływem czasu ta potrzeba robi się tylko większa, ponieważ pojawiają się nowe wyzwania. Zmiany demograficzne, które sprawiają, że należy włożyć więcej wysiłku w opiekę nad populacją, która jest starsza.
Mówimy też o zmianach wywołanych przez pandemię COVID, przez rosnącą konsumpcję słodyczy oraz przekąsek, co wpływa na rosnącą otyłość. Brak profilaktyki. Rosnące wydatki z tym związane ponosimy z naszej własnej kieszeni i to jest już ¼ wszystkich wydatków na zdrowie, które są w gospodarce.
Polski Ład doprowadził do swego rodzaju niekonstytucyjności, burząc zasadę ekwiwalentności do tego co wpłacamy, do tego co uzyskujemy. Powodując bardzo duże obciążenia dla mikroprzedsiębiorców.
Ruszając obecny system musimy zaprojektować taką reformę, która zaspokoi masę różnych potrzeb. Koszty pracy muszą być mniejsze, dzięki tej propozycji osoba zarabiająca pensję minimalną będzie płacił o 200 zł mniejszy podatek zdrowotny od obecnej składki. Zarabiający medianę zyska 100 zł. Przez co przedsiębiorcy będą mieć mniejsze koszty pracy. A przedsiębiorca, który w danym miesiącu nie zarabia, to nie płaci.
Podstawą opodatkowania będzie to samo co w PIT. Nie będzie już rozmyślania, ile policzyć. Ta sama podstawa opodatkowania, ta sama kwota wolna. Mikroprzedsiębiorcy powinni mieć kwotę wolną od podatku zdrowotnego.
To największa obniżka podatków, która dotyka wszystkich obywateli naszego kraju w historii III RP. Jednocześnie jest to największe zwiększenie nakładów na ochronę zdrowia. A jeżeli firma uczciwie płaci CIT w Polsce, to będzie mogła odliczać 7 punktów procentowych z tego CIT-u i efektywna stawka tego podatku wyniesie tylko 5 procent.
Jan Oleszczuk-Zygmuntowski, ekonomista
Nie dla obniżki obecnej składki zdrowotnej
Często słyszymy, że z tym systemem nic się nie da zrobić. Że on cieknie i ile byśmy nie włożyli pieniędzy, to nic to nie zmieni. Dziś Polska wydaje 6 procent PKB na ochronę zdrowia i nawet nie zbliża się do średniej unijnej. Przez szereg lat ten pacjent - ochrona zdrowia - dostawał kroplówkę, ale nie było konkretnego leczenia. Chcemy to zmienić.
Kiedy ustalana była wysokość składki zdrowotnej na poziomie 9 procent, od tego czasu pojawiły się nowe procedury medyczne oraz sprzęt np. rezonans magnetyczny. Więcej osób też potrzebuje wsparcia np. ze względu na starzenie się społeczeństwa.
Nie chcę słyszeć żadnych pomysłów dotyczących obniżki składki zdrowotnej. Jeżeli ktoś opowiada, że pieniądze się znajdą, to dlaczego już w tej chwili ta dziura nie jest mniejsza. Skoro tak łatwo można znaleźć te pieniądze według niektórych. Te pieniądze mogą się znaleźć, jeżeli uchwalona zostanie propozycja Lewicy, która pieniądze do budżetu państwa przynosi, a nie z niej zabiera. Nie będzie corocznego szarpania się z dofinansowaniem i zastanawianiem się czy szpitale będą odwoływać zabiegi.
Wystosowałam zaproszenie do pani minister zdrowia Jolanty Sobierańskiej-Grendy oraz ministra finansów Andrzeja Domańskiego na spotkanie z naszym klubem parlamentarnym w dniu 7 stycznia 2026 r., aby porozmawiać o tym projekcie.
Anna-Maria Żukowska, przewodnicząca KP Lewica
Realizacja konstytucyjnych zapisów o sprawiedliwości społecznej
W kampanii prezydenckiej rozpętała się awantura o obniżenie składki zdrowotnej, wtedy jako kandydatka Lewicy nie miałam problemu z tym, aby żeby powiedzieć, że nigdy się na to nie zgodzę. Podobnie jak cała Lewica.
Nie boimy się odważnych rozwiązań, które zaprzestają obciążać pracowników i drobnych przedsiębiorców, a zaczynają tych, którzy płacą niskie podatki. Będzie to realizacja konstytucyjnych zapisów o sprawiedliwości społecznej.
Minister Domański dziś przyznał, że nie ma przestrzeni dla obniżki składki zdrowotnej, ale jest przestrzeń, aby się jej pozbyć.
Magdalena Biejat, senatorka
